پایاننامههایی که دکتر حسین محمدزاده صدیق، استاد راهنمای آن بودهاند
استاد دکتر حسین محمدزاده صدیق در طی سالهایی که در دانشگاههای ایران تدریس میکردند، در بسیاری از پایاننامههای دانشجویی به عنوان استاد راهنما، مرجع دانشجویان بودند. در زیر مهمترین پایاننامههایی که به راهنمایی دکتر صدیق، انجام یافته است، میآوریم:
1. استاد شهریار و آفرینش شعری و آفرینش موسیقایی او
شیرازی، مهسا. استاد شهریار و آفرینش شعری و آفرینش موسیقایی او؛ استاد راهنما: دکتر حسین محمدزاده صدیق؛ مقطع کارشناسی رشتهی موسیقی دانشگاه سوره؛ 1381؛ 147 ص.: عکس و نمونه؛ کتابنامهی فارسی.
مجموعهی حاضر با هدفِ تحقیق در باب زندگی استاد شهریار، آشنا شدن با سرگذشت و آثار به جا مانده از او، مطلع شدن از رنجها و مشقتها و همچنین استعدادها و فعالیتهای او در زمینهی شعری و موسیقایی گردآوری شده است. و واژنامهی اصطلاحات موسیقایی موجود در آثار شهریار به انتهای این مجموعه ضمیمه گردیده است.
2. بدایع هنری آفرینش سهراب سپهری
صباحتنیا، رزا. بدایع هنری آفرینش هنری سهراب سپهری (اصطلاحات موسیقایی در هشت کتاب)؛ استاد راهنما: دکتر حسین محمدزاده صدیق؛ مقطع کارشناسی رشتهی موسیقی دانشگاه سوره؛ 1381؛ 203 ص.: عکس؛ کتابنامهی فارسی.
این پایاننامه با هدف شناخت شخصیت هنری و بدایع سهراب سپهری و خدمات ایشان به شعر و ادب معاصر، به مسائلی همچون شرح زندگانی و آثار شاعر و جهانبینی او میپردازد. و نمونههایی از سرودههای خود شاعر، و گفتارها و شعرهای دیگران را پیرامون او میآورد. و اصطلاحات موسیقیایی موجود در اشعار او را شرح میکند.
3. بررسی اصطلاحات موسیقیایی موجود در متن رسالهی کرامیه
صمیمیپور، مریم. بررسی اصطلاحات موسیقیایی موجود در متن رسالهی کرامیه؛ استاد راهنما: دکتر حسین محمدزاده صدیق؛ مقطع کارشناسی رشتهی موسیقی دانشگاه سوره؛ 1377؛ 115 ص.: نمونه؛ کتابنامهی فارسی.
مجموعهی حاضر چکیدهای از پنج رسالهی موسیقیایی (دانشنامهی علایی، الأدوار، نفایس الفنون، کنز التحف، و رسالهی بنایی) را به انضمام اصل متن رسالهی کرامیه در برمیگیرد. همچنین واژنامهی اصطلاحات موسیقایی در انتها گردآوری شده است.
4. بررسی اصطلاحات موسیقی در آثار ملامحمد فضولی
فیروزمند، اکبر. بررسی اصطلاحات موسیقی در آثار ملامحمد فضولی (دیوان و هفت جام)؛ استاد راهنما: دکتر حسین محمدزاده صدیق؛ مقطع کارشناسی رشتهی موسیقی دانشگاه سوره؛ 1377؛ 349 ص.: مصور، عکس ؛ کتابنامهی فارسی + چکیدهی فارسی.
مجموعهی حاضر با هدف استخراج و شرح لغات و اصطلاحات موسیقیایی موجود در دیوان و هفت جام حکیم ملامحمد فضولی گردآوری و تنظیم شده است. همچنين در بخش اول كتاب، زندگانی و آثار وی مورد بررسی قرار گرفته است.
5. بررسی ایقاع در رسالات موسیقی دورهی اسلامی
ورمزیار، مرتضی. بررسی ایقاع در رسالات موسیقی دورهی اسلامی؛ استاد راهنما: دکتر حسین محمدزاده صدیق؛ مقطع کارشناسی رشتهی موسیقی دانشگاه سوره؛ 1377؛ 144ص.؛ کتابنامهی فارسی.
مجموعهی حاضر که به بررسی ایقاع در رسالات موسیقی دورهی اسلامی میپردازد، در سه بخش تنظیم شده است که عبارتند از:
بخش اول: چکیدهی مفاهیم ایقاع و ادوار ایقاعی در هفت رسالهی جامعالألحان، شرح ادوار، مقاصد الألحان، رسالهی بنایی، دانشنامهی اعلایی، مجملالحکمة و کنز التحف را شامل میشود.
بخش دوم: به بررسی ایقاع در رسالات پرداخته و دربارهی مفاهیم و ادوار ایقاعی بحث میکند.
بخش سوم: به بررسی تطبیقی ایقاع با اوزان امروزی میپردازد.
6. بررسی و شرح اصطلاحات در دو دیوان ترکی و فارسی حكيم نباتی
مسیبزاده، عیناله. بررسی و شرح اصطلاحات در دو دیوان ترکی و فارسی حکیم سید ابوالقاسم نباتی؛ استاد راهنما: دکتر حسین محمدزاده صدیق؛ مقطع کارشناسی رشتهی موسیقی دانشگاه سوره؛ 1378؛ کتابنامهی فارسی.
مجموعهی حاضر به بررسی ترمینولوژی (اصطلاحشناسی) موسیقی دیوان فارسی و ترکی سید ابوالقاسم نباتی میپردازد که در آن پس از ارائهی بیوگرافی شاعر، کاربرد اصطلاحات موسیقی در شعر فارسی و ترکی و معرفی دیوان فارسی و ترکی شاعر در مبحث نخست، نمایهی تمام ابیات موجود در دیوان نباتی را که به نوعی اصطلاحات موسیقی در آن به کار رفته است بر اساس حروف الفبا میآورد. و در مبحث سوم به شرح این اصطلاحات موسیقیایی میپردازد.
7. تحلیل محتوای آثار صمد بهرنگی
صفریان، سلمان. تحلیل محتوای آثار صمد بهرنگی؛ استاد راهنما: دکتر علی شکویی؛ استاد مشاور: دکتر حسین محمدزاده صدیق؛ مقطع کارشناسی ارشد گروه آموزشی کتابداری و اطلاعرسانی دانشگاه تهران؛ 1381؛170 ص.؛ کتابنامهی فارسی.
عمدهترین هدف و روش این تحقیق تحلیلِ محتوا میباشد. برای نیل به این مقصود، مجموعهی حاضر با فصلی تحت عنوان «ادبیات کودکان» آغاز میشود که در آن به تعریف و معرفی ادبیات کودکان خصوصاً در حیطهی نثر پرداخته میشود (به سبب اینکه فعالیت صمد بهرنگی بیشتر در حیطهی نثر بوده است.) سپس نظری بر تاریخ ادبیات کودکان در جهان و ایران انداخته و برای ورود به موضوع اصلی تحقیق، وارد زندگی، ظهور و نقش صمد بهرنگی در ادبیات کودکان ایران میشود تا معلوم گردد که او در چه مقطعی از تاریخ ایران ظهور پیدا کرد و در چه شرایطی به ایفای نقش خود پرداخت. آنگاه وارد آثار وی میگردد و با دو نگرش متفاوت به آثارش میپردازد که عبارتند از:
1) نگرش توصیفی به آثار صمد بهرنگی: که در آن به فرم و محتوای این آثار پرداخته میشود تا آشنایی نسبی با آثار وی حاصل گردد.
2) نگرش تحلیلی یا شناختشناسی و منزلت صمد بهرنگی: که در آن به شکل دادن و دستهبندی آنچه از کل آثار وی در موضوعات «منابع الهام»، «هویت قومی و فرهنگی»، «شخصیت»، «اهداف و اندیشهها»، «تعهّد»، «سبک، لحن و شیوهی نگارش»، «جهانبینی»، «مخاطبین» و «تأثیرات صمد بهرنگی» قابل استخراج است، پرداخته میشود تا معلوم گردد که او که بود، چگونه میاندیشید و اندیشههایش را با چه سبک و شیوهای به کدام دسته از مخاطبین ارائه میداد.
8. حکیم سنایی و موسیقی
شاملوکیا، شبنم. حکیم سنایی و موسیقی (بررسی اصطلاحات موسیقیایی در غزلیات سنایی)؛ استاد راهنما: دکتر حسین محمدزاده صدیق؛ مقطع کارشناسی رشتهی موسیقی دانشگاه سوره؛ 1381؛ 168 ص.؛ کتابنامهی فارسی + چکیدهی فارسی.
مجموعهی حاضر با هدف بررسی اصطلاحات موسیقیایی غزلیات دیوان سنایی و جایگاه آنها در مخزن واژگان موسیقی ایرانی، در شش فصل تنظیم شده است که در آنها به شرح زندگانی و آثار حکیم سنایی، سبک و افکار وی، معاصران و ممدوحان وی میپردازد. و سپس ابیات دارای اصطلاحات موسیقیایی را براساس حروف الفبا مرتب و شرح میکند.
9. سه رسالهی خطی موسیقی فارسی عهد قاجار
حقیقی شاد، مجید. سه رسالهی خطی موسیقی فارسی عهد قاجار؛ استاد راهنما: دکتر حسین محمدزاده صدیق؛ مقطع کارشناسی رشتهی موسیقی دانشگاه سوره؛ 1377؛ 229 ص.: مصور؛ کتابنامهی فارسی.
مجموعهی حاضر دربرگیرندهی سه رساله در باب موسیقی است که در دورهی قاجار استنساخ شده است و عبارتند از:
1) رساله در علم موسیقی: تألیف عبدالله المؤمن ابن صفیالدین بن عزّالدین بن محیی الدین بن نعمتاله؛ نستعلیق؛ 1303 قـ.؛ ش. 494 کتابخانهی ملک.
2) مجموعه رساله موسیقی: نستعلیق؛ به خط رضا حسنی در سال 1238 هـ. قـ.؛ ش. 3326 کتابخانهی ملک.
3) رساله کمترین غلامان امیرخان: نستعلیق؛ به خط محمدصادق علیآبادی مازندرانی؛ ش. 1652 کتابخانهی ملک.
همچنین شرح اصطلاحات موسیقیایی نیز به این مجموعه ضمیمه گردیده است.
10. شهریار و موسیقی
کریمنژاد، جواد. شهریار و موسیقی (بررسی واژهها و اصطلاحات موسیقایی در آثار شهریار)؛ استاد راهنما: دکتر حسین محمدزاده صدیق؛ مقطع کارشناسی رشتهی موسیقی دانشگاه سوره؛ 1381؛ 330 ص.: عکس؛ کتابنامهی فارسی + چکیدهی فارسی.
مجموعهی حاضر به بررسی اصطلاحات موسیقیایی اشعار شهریار و جایگاه آنها در مخزن واژگان موسیقی ایرانی میپردازد. و ضمن ارائهی شرحی از زندگانی و اندیشههای استاد شهریار و جایگاه موسیقی در شعر او، عناصر آوایی و موسیقیایی شعر و گوشههای ردیف و هفت دستگاه موسیقی ایران را در اشعار شهریار شرح و بررسی میکند. در ادامه سازها و آلات موسیقی را معرفی کرده و به شرح واژهها و اصطلاحات موسیقیایی میپردازد. در انتهای این مجموعه، موسیقیدانها و هنرمندان این عرصه که معاصر وی بودهاند، معرفی میشوند.
11. لغات و اصطلاحات موسیقایی و اوزان عروضی در دیوان عطّار
حاجیان، سمیه. لغات و اصطلاحات موسیقایی و اوزان عروضی در دیوان عطّار؛ استاد راهنما: دکتر حسین محمدزاده صدیق؛ مقطع کارشناسی رشتهی موسیقی دانشگاه سوره؛ 1381؛ 174ص.؛ کتابنامهی فارسی.
مجموعهی حاضر به بررسی زندگانی و آثار شناختهشدهی عطّار نیشابوری پرداخته و آفرینشهای هنری وی را با خلاقیّت خواجه نصیرالدین توسی، مولوی و سنایی مقایسهای میکند. و به شرح لغات و اصطلاحات موسیقیایی استخراج شده از دیوان و مختارنامهی عطّار میپردازد.
12. مطالعهی رده شناختی ساخت نحوی زبان ترکی آذری
خوشباطن، حسین. مطالعهی رده شناختی ساخت نحوی زبان ترکی آذری؛ استاد راهنما: دکتر بلقیس روشن؛ استاد مشاور: دکتر حسین محمدزاده صدیق؛ مقطع کارشناسی ارشد رشتهی زبانشناسی همگانی دانشکدهی علوم انسانی مرکز تهرانِ دانشگاه پیامنور؛ 1385؛ 221ص.؛ کتابنامهی فارسی، انگلیسی، ترکی + چکیدهی فارسی.
کلیدواژهها: ردهشناختی زبان، جهانیهای زبان، آرایش جمله، زبان ترکی آذری و زبانهای پیوندی.
این مجموعه زبان ترکی آذری را در حوزهی نحوی از دیدگاه ردهشناختی توصیف میکند. و با ارائهی پاسخ به سؤالات تحقیق شامل: 1) آیا ساختار نحوی زبان ترکی آذری در هریک از بخشهای مختلف با یکی از ردههای آن بخش که در ردهشناسی آمده است قرار میگیرد؟، 2) آیا ساخت نحوی زبان ترکی آذری قابل مقایسه و بررسی تطبیقی با زبان فارسی است؟ و 3) ساخت جملهی بینشان در زبان ترکی آذری جزو کدامیک از شش ردهی شناخته شدهی آرایش واژههاست؟ جایگاه ردهای زبان ترکی آذری را از نظر آرایش جمله، مشخص ساخته و با بهرهگیری از الگوی جامع و کلی برنارد کمری و با تحلیل دادههای نحوی و ارائهی جهانیهای و مشترکات زبانیِ انطباق با پارامترها و اصول ردهشناسی، امکان تطبیق و مقایسهی این زبان را با سایر زبانها از جمله زبان فارسی فراهم میسازد.
این تحقیق در شش فصل: کلیات تحقیق، مبانی نظری تحقیق، پیشینهی تحقیق، پیشینهی توصیفی زبان ترکی آذری، تحلیل دادهها و نتیجهگیری تنظیم و تدوین گردیده است.
13. موسیقی در آثار عطار
آلقویی آذر، سعید. موسیقی در آثار عطّار؛ استاد راهنما: دکتر حسین محمدزاده صدیق؛ مقطع کارشناسی رشتهی موسیقی دانشگاه سوره؛ 1377؛ 127 ص.؛ کتابنامهی فارسی.
این مجموعه با هدف شناساندن صوفیان و عارفان دلسوخته، به طور اختصاصی به شرح زندگانی و آثار شیخ فریدالدین عطار نیشابوری – شاعر قرن ششم هجری – میپردازد و موسیقی را در آثار او مورد بررسی قرار میدهد. در این مجموعه، همچنین دربارهی رقص و سماع در میان مشایخ صوفیه فصلی اختصاص داده شده و اصطلاحات موسیقیایی موجود در آثار عطّار با ذکر نمونه شرح داده میشود.
14. موسیقی و دیوان شمس تبریزی
موسوی، سید امین. موسیقی و دیوان شمس تبریزی؛ استاد راهنما: دکتر حسین محمدزاده صدیق؛ مقطع کارشناسی رشتهی موسیقی دانشگاه سوره؛ 1377؛ 324 ص.: مصور، عکس؛ کتابنامهی فارسی + چکیدهی فارسی.
این رساله با هدف شناساندن ارتباط معنویِ هنرِ موسیقی و ادبیات، در شش فصل تنظیم شده است. از جمله موارد خاص در این فصول، بیان انگیزهی مولانا برای استفاده از موسیقی در زندگی پر از فراز و نشیب، پرداختن به برخی صنایع شعری مانند ایهامات، تمثیلات، تشبیهات و ...، تدوین فرهنگ موسیقی دیوان شمس و گردآوری ابیات حاوی اصطلاحات موسیقی از دیوان مذکور میباشد. در انتها، مؤلف نتیجه و فواید پژوهش خود را به طور خلاصه بازگو میکند.
بسم الله الرحمن الرحیم